وقتی صحبت از تأمین آب گرم خانه می‌شود، معمولاً دو گزینه اصلی یعنی آبگرمکن و پکیج دیواری مطرح هستند. اما آبگرمکن‌ها نیز انواع مختلفی دارند و عملکرد یک آبگرمکن معمولی با آبگرمکن فن‌دار یا آبگرمکن ایونایز یکسان نیست.

شناخت تفاوت این دستگاه‌ها کمک می‌کند هنگام خرید یا تعویض سیستم گرمایش، انتخاب مناسب‌تری داشته باشید. در این مقاله از سیباکس، انواع آبگرمکن را بررسی می‌کنیم و تفاوت آبگرمکن معمولی، فن‌دار و ایونایز را با یکدیگر و با پکیج دیواری توضیح می‌دهیم.

آبگرمکن چیست؟

آبگرمکن دستگاهی است که وظیفه اصلی آن گرم کردن آب مصرفی برای استفاده در حمام، آشپزخانه و سایر نقاط ساختمان است.

آبگرمکن‌های گازی با استفاده از گاز و مشعل، آب را گرم می‌کنند. بسته به نوع دستگاه، روشن شدن مشعل، تخلیه دود و کنترل شعله می‌تواند با روش‌های متفاوتی انجام شود.

یکی از تفاوت‌های مهم آبگرمکن‌ها با پکیج دیواری این است که آبگرمکن معمولاً فقط برای تأمین آب گرم مصرفی استفاده می‌شود، در حالی که پکیج دیواری علاوه بر آب گرم مصرفی، وظیفه گرمایش محیط را نیز بر عهده دارد.

انواع آبگرمکن کدام‌اند؟

آبگرمکن‌ها را می‌توان بر اساس روش احتراق، نحوه تخلیه دود و سیستم روشن شدن شعله به مدل‌های مختلفی تقسیم کرد.

از مدل‌های رایج می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• آبگرمکن گازی معمولی
• آبگرمکن فن‌دار
• آبگرمکن ایونایز
• آبگرمکن‌های برقی
• آبگرمکن‌های مخزنی و بدون مخزن

در این مقاله تمرکز اصلی روی مدل‌های گازی بدون مخزن است، زیرا این مدل‌ها بیشتر با پکیج دیواری مقایسه می‌شوند.

آبگرمکن معمولی چگونه کار می‌کند؟

در آبگرمکن گازی معمولی، با باز شدن شیر آب گرم، آب وارد دستگاه می‌شود و سیستم کنترل آبگرمکن فرمان روشن شدن مشعل را صادر می‌کند.

مشعل با گرم کردن مبدل حرارتی، باعث افزایش دمای آب عبوری می‌شود. گازهای حاصل از احتراق نیز از مسیر دودکش خارج می‌شوند.

در بسیاری از مدل‌های قدیمی، سیستم روشن شدن شعله ساده‌تر است و ممکن است دستگاه دارای شمعک دائمی باشد.

مزایای آبگرمکن معمولی

• ساختار نسبتاً ساده
• تعمیرات معمولاً ساده‌تر
• قیمت اولیه مناسب‌تر در بسیاری از مدل‌ها
• عدم نیاز به برق در برخی مدل‌های شمعک‌دار
• مناسب برای تأمین آب گرم مصرفی

معایب آبگرمکن معمولی

• امکان وجود شمعک دائمی در برخی مدل‌ها
• وابستگی بیشتر به شرایط مناسب دودکش
• امکانات کنترلی کمتر در مدل‌های قدیمی
• تأمین نکردن گرمایش رادیاتورها

آبگرمکن فن‌دار چیست؟

آبگرمکن فن‌دار نوعی آبگرمکن گازی است که برای تخلیه محصولات احتراق از فن استفاده می‌کند.

در مدل‌های معمولی، خروج دود بیشتر به مکش طبیعی دودکش وابسته است، اما در آبگرمکن فن‌دار، فن به جابه‌جایی و تخلیه گازهای حاصل از احتراق کمک می‌کند.

این ویژگی باعث می‌شود طراحی مسیر دودکش و شرایط نصب دستگاه با آبگرمکن‌های معمولی متفاوت باشد.

مزایای آبگرمکن فن‌دار

• کمک فن به تخلیه محصولات احتراق
• امکان استفاده از سیستم دودکش مناسب برای مدل دستگاه
• کنترل بهتر فرآیند احتراق در برخی طراحی‌ها
• مناسب برای شرایطی که استفاده از دودکش طبیعی محدودیت دارد، البته فقط در صورت تأیید شرایط نصب توسط متخصص

معایب آبگرمکن فن‌دار

• ساختار پیچیده‌تر نسبت به برخی آبگرمکن‌های معمولی
• وجود قطعات برقی و مکانیکی بیشتر
• هزینه تعمیر برخی قطعات ممکن است بیشتر باشد
• وابستگی دستگاه به عملکرد صحیح فن و تجهیزات مرتبط

آبگرمکن ایونایز چیست؟

اصطلاح ایونایز یا Ionization بیشتر به سیستم تشخیص و کنترل شعله مربوط می‌شود.

در آبگرمکن‌های مجهز به سیستم ایونایز، دستگاه می‌تواند با استفاده از تشخیص یونیزاسیون شعله از وجود صحیح شعله مطمئن شود.

در این سیستم، کنترل الکترونیکی دستگاه بررسی می‌کند که پس از فرمان روشن شدن مشعل، شعله واقعاً تشکیل شده و پایدار است. اگر شعله تشکیل نشود یا دستگاه نتواند وجود آن را تشخیص دهد، سیستم کنترل می‌تواند جریان گاز را قطع کند.

بنابراین ایونایز را نباید صرفاً به عنوان یک نوع مستقل از آبگرمکن در نظر گرفت؛ بلکه این اصطلاح بیشتر به نوع سیستم کنترل و تشخیص شعله اشاره دارد.

تفاوت آبگرمکن معمولی، فن‌دار و ایونایز چیست؟

تفاوت این سه اصطلاح در یک ویژگی خلاصه نمی‌شود، زیرا «فن‌دار» و «ایونایز» الزاماً دو دسته کاملاً جدا از یکدیگر نیستند.

یک آبگرمکن می‌تواند هم فن‌دار باشد و هم سیستم تشخیص شعله ایونایز داشته باشد.

بنابراین هنگام خرید، نباید فقط به عبارت «ایونایز» یا «فن‌دار» توجه کرد؛ بلکه باید مشخصات کامل دستگاه و شرایط محل نصب بررسی شود.

تفاوت آبگرمکن با پکیج دیواری چیست؟

مهم‌ترین تفاوت آبگرمکن و پکیج دیواری در نحوه تأمین گرمایش ساختمان است.

آبگرمکن معمولاً برای تأمین آب گرم مصرفی استفاده می‌شود، اما پکیج دیواری یک سیستم دو منظوره است که می‌تواند هم آب گرم مصرفی و هم گرمایش محیط را تأمین کند.

در پکیج‌های دیواری دو مبدله، یک مبدل برای مدار گرمایش و یک مبدل برای آب گرم مصرفی در نظر گرفته می‌شود. در مدل‌های تک‌مبدله، ساختار متفاوت است.

مقایسه آبگرمکن و پکیج دیواری

آیا پکیج جای آبگرمکن را می‌گیرد؟

از نظر تأمین آب گرم مصرفی، پکیج می‌تواند همان نیاز اصلی آبگرمکن را برطرف کند؛ اما تفاوت مهم این است که پکیج علاوه بر آب گرم مصرفی، قابلیت تأمین گرمایش محیط را نیز دارد.

به همین دلیل اگر ساختمان دارای رادیاتور یا سیستم گرمایش آبی باشد، پکیج دیواری می‌تواند جایگزین مناسب‌تری برای ترکیب آبگرمکن و سیستم گرمایشی جداگانه باشد.

البته انتخاب پکیج همیشه به معنی انتخاب بهتر نیست. شرایط ساختمان، تعداد واحدها، متراژ، تعداد مصرف‌کنندگان، وضعیت دودکش، فشار آب، فضای نصب و امکان اجرای مدار گرمایش باید در نظر گرفته شود.

آبگرمکن بهتر است یا پکیج؟

پاسخ این سؤال به نیاز ساختمان بستگی دارد.

اگر فقط به آب گرم مصرفی نیاز دارید و سیستم گرمایش دیگری در ساختمان وجود دارد، آبگرمکن می‌تواند گزینه مناسبی باشد.

اما اگر علاوه بر آب گرم مصرفی به گرمایش رادیاتورها نیز نیاز دارید، پکیج دیواری می‌تواند هر دو وظیفه را در یک دستگاه انجام دهد.

بنابراین نمی‌توان گفت آبگرمکن همیشه بهتر است یا پکیج؛ انتخاب صحیح باید بر اساس شرایط واقعی ساختمان انجام شود.

آبگرمکن فن‌دار بهتر است یا معمولی؟

آبگرمکن فن‌دار و معمولی هرکدام برای شرایط مشخصی طراحی شده‌اند.

آبگرمکن‌های معمولی به سیستم دودکش و مکش طبیعی وابستگی بیشتری دارند، در حالی که در مدل‌های فن‌دار تخلیه محصولات احتراق با کمک فن انجام می‌شود.

به همین دلیل نمی‌توان فقط بر اساس «فن‌دار بودن» گفت یک دستگاه برای همه ساختمان‌ها بهتر است.

شرایط نصب، نوع دودکش، محل قرارگیری دستگاه و الزامات ایمنی باید قبل از انتخاب بررسی شود.

ایونایز چه مزیتی دارد؟

سیستم ایونایز با تشخیص وجود شعله، امکان کنترل الکترونیکی بهتر فرآیند احتراق را فراهم می‌کند.

اگر سیستم کنترل نتواند تشکیل صحیح شعله را تأیید کند، می‌تواند از ادامه ورود گاز جلوگیری کند. این موضوع یکی از تفاوت‌های مهم سیستم‌های جدیدتر با برخی سیستم‌های ساده‌تر و قدیمی‌تر است.

البته عملکرد ایمن هر دستگاه فقط به ایونایز وابسته نیست و نصب صحیح، دودکش مناسب، تنظیم دستگاه و سرویس دوره‌ای نیز اهمیت زیادی دارند.

کدام دستگاه برای خانه من مناسب‌تر است؟

برای انتخاب بین آبگرمکن معمولی، آبگرمکن فن‌دار، آبگرمکن دارای سیستم ایونایز یا پکیج دیواری، بهتر است این موارد بررسی شوند:

1. آیا فقط آب گرم مصرفی لازم دارید یا گرمایش محیط نیز مورد نیاز است؟
2. آیا ساختمان دارای رادیاتور یا سیستم گرمایش آبی است؟
3. شرایط دودکش چگونه است؟
4. فشار آب ساختمان چقدر است؟
5. چند نفر هم‌زمان از آب گرم استفاده می‌کنند؟
6. فضای مناسب برای نصب دستگاه وجود دارد؟
7. امکان تأمین برق و گاز مناسب وجود دارد؟
8. ظرفیت دستگاه با نیاز ساختمان متناسب است؟

انتخاب دستگاه صرفاً بر اساس قیمت یا تبلیغات می‌تواند باعث عملکرد نامناسب یا هزینه‌های اضافی در آینده شود.

جمع‌بندی تفاوت آبگرمکن و پکیج دیواری

آبگرمکن‌های گازی برای تأمین آب گرم مصرفی طراحی شده‌اند و بسته به مدل می‌توانند سیستم‌های مختلفی مانند شمعک، جرقه‌زن، فن و تشخیص الکترونیکی شعله داشته باشند.

آبگرمکن فن‌دار با استفاده از فن به تخلیه محصولات احتراق کمک می‌کند، در حالی که ایونایز به سیستم تشخیص و کنترل وجود شعله مربوط است. این دو ویژگی می‌توانند در یک دستگاه نیز وجود داشته باشند.

در مقابل، پکیج دیواری علاوه بر تأمین آب گرم مصرفی، امکان گرمایش محیط از طریق مدار گرمایش و رادیاتورها را نیز فراهم می‌کند.

بنابراین اگر تنها آب گرم مصرفی مورد نیاز باشد، آبگرمکن می‌تواند انتخاب مناسبی باشد؛ اما اگر آب گرم مصرفی و گرمایش محیط هر دو مورد نیاز باشند، پکیج دیواری گزینه‌ای یکپارچه‌تر خواهد بود.

اگر پکیج دیواری شما دچار مشکل شده، نمایشگر آن ارور می‌دهد، آب گرم نوسان دارد یا رادیاتورها به‌درستی گرم نمی‌شوند، بهتر است قبل از تعویض قطعات یا دستکاری تنظیمات، دستگاه توسط تعمیرکار متخصص بررسی شود.سیباکس خدمات تعمیر و سرویس تخصصی پکیج دیواری در شرق تهران را برای پکیج‌های بوتان و ایران رادیاتور ارائه می‌دهد.